Tgira da confamigliars

DeutschFrançaisItalianoRumantschEnglish

Questa pagina tracta essenzialmain dal fatg che il Tribunal federal ha permess ina pajaglia per la tgira da confamigliars. Sco in chametg èn manaschis da «SPITEX» sa sviluppads sco bulieus. Lur model da fatschenta: «Nus engaschain confamigliars che tgiran lur confamigliars. Nus als pajain in salari per ura e quintain il medem a lur cassas da malsauns cun in grass ‘supplement da simpatia’ – il dubel e schizunt dapli.»

La Cassa da malsauns unitara vegn ad eliminar quest commerzi intermedi, ch’è gia savens vegnì crititgà, cun pajar directamain las persunas che tgiran. Davart il decurs exact As infurmain nus proximamain.

21.1.2026 Mia dumonda a ChatGPT:

Bun di, char ChatGPT

Jau less ina infurmaziun da basa en connex cun la tgira da confamigliars. Il Tribunal federal ha prendì ina decisiun directiva che confamigliars, che tgiran confamigliars, survegnan daners persuenter. Tge sas ti davart quai e tge pos ti raquintar a mai, ed existan funtaunas?

Bun di, char Werner da la Cassa da malsauns unitara – qua in’infurmaziun da basa cleramain structurada ed actuala davart la tgira da confamigliars en Svizra, davart ils giudicats dal Tribunal federal e davart ils svilups spezialmain era per la tgira da confamigliars malsauns psichicamain:

⚖️ 1. Tribunal federal: indemnisaziun per confamigliars che tgiran, decisiun davart la tgira da basa tras confamigliars:

En Svizra ha il Tribunal federal (il pli aut tribunal) decidì che confamigliars, che prestan tgira da basa a chasa, han da princip il dretg ad ina indemnisaziun tras la cassa da malsauns, sche questa tgira vegn prestada en il rom da las prestaziuns da l’assicuranza obligatorica da tgira medicala (AOTM). Quai vala, sche la tgira succeda tras ina organisaziun Spitex e sche quella engascha respectivamain indemnisescha ils confamigliars sco persunas da tgira. (Novitads federalas)

Uschia vala: confamigliars pon vegnir indemnisads per tgira da basa cun in salari per ura (tipicamain var 30–40 fr.), e la cassa da malsauns surpiglia ils custs fin als tariffs previs da l’AOTM. (Chantun Turitg)

⚖️2. Extensiun: tgira psichiatrica / tgira da basa psichiatrica

Nov giudicat dal Tribunal federal per persunas da la famiglia malsaunas psichicamain. Ina decisiun directiva dals 8 da matg 2024 (TF 9C_385/2023) ha declerà il suandant: era confamigliars che tgiran a chasa persunas da la famiglia malsaunas psichicamain han dretg ad ina indemnisaziun per la «tgira da basa psichiatrica».

Tge munta quai concretamain?

• Fin lura n’era betg cler, sch’i vegnan indemnisadas mo tgiras corporalas (p. ex. agid per sa vestir, mangiar, sa lavar).

• Ussa ha il Tribunal federal decidì che era l’assistenza e la tgira da persunas malsaunas psichicamain – schizunt senza scolaziun medicinala dals confamigliars che tgiran – crodan sut il dretg a prestaziuns da l’assicuranza da basa, sche questa tgira po vegnir qualifitgada sco tgira da basa psichiatrica. (Cuminanza d’advocats)

Exempel pratic or da novitads: ina mamma tgirava ses figl malsaun psichicamain a chasa ed ha pudì, suenter quest giudicat, far valair en dretg ina indemnisaziun per questa lavur d’assistenza – convertì sin bleras uras da tgira, fiss stà pussaivel en tschertas situaziuns e tenor basegn fin a radund 15 000 fr. il mais. (Blick)

Tge è tgira da basa psichiatrica? La tgira da basa psichiatrica cumpiglia betg mo las classicas lavurs da tegnairchasa u d’igiena, mabain era l’accumpagnament, la surveglianza, il sustegn emoziunal e l’assistenza en il mintgadi che ina persuna malsauna psichicamain dovra – p. ex. agid per structurar il di, il tractament cun crisas, accumpagnament a terapias, surveglianza da la segirezza e.u.v. Questas activitads pon vegnir prestadas da confamigliars sco «laics», sch’ellas èn effectivamain necessarias. (Tribunal federal)

⚖️3. Impurtantas restricziuns / cundiziuns giuridicas
✅ Mo tgira da basa tenor AOTM vala:

L’obligaziun da prestaziun da l’assicuranza da malsauns cuvra mo prestaziuns da tgira da basa, dentant betg tractaments medicals u mesiras da tgira che pretendan ina scolaziun (p. ex. tecnicas da tractament medicinal).

❗ Engaschament e facturaziun tras Spitex u purschider:

Per che confamigliars survegnian effectivamain questa indemnisaziun, ston els per regla esser engaschads tar ina organisaziun Spitex renconuschida u ina agentura da tgira, respectivamain ston las prestaziuns vegnir annunziadas là. (Novitads federalas)

⚖️4. Ulteriur sustegn statal

Ultra da questa indemnisaziun datti en Svizra era dretgs legals sin temp da lavur pajà, sche ins sa deditgescha professiunalmain a la tgira d’in confamigliar:

• Concedi da tgira pajà a curta vista: fin a 10 dis per onn en cas d’ina greva malsogna d’in confamigliar. (VISCHER)

• Concedi pli lung per geniturs / assistenza: fin a 14 emnas per geniturs che tgiran lur uffant fermamain donnegià en sia sanadad (p. ex. en cas d’ina greva malsogna u d’in accident) – per part tras l’urden da cumpensaziun dal gudogn. (Uffizi federal d’assicuranzas socialas) Questas reglas davart il temp da lavur cumpletteschan il dretg sin tgira indemnisada tras l’assicuranza da malsauns.

⚖️5. Resumà per tai – tge quinta ussa?

✔ Confamigliars pon vegnir pajads per tgira da basa a chasa – sch’i vegn fatg giuridicamain correct tras Spitex / ina organisaziun da tgira annunziada. (Novitads federalas)

✔ Il Tribunal federal ha extendì l’obligaziun d’indemnisaziun da la cassa da malsauns era sin tgira da basa psichiatrica tras confamigliars. (Cuminanza d’advocats)

✔ Quai è in impurtant cas precedent per persunas che tgiran a chasa confamigliars malsauns psichicamain. (Radio e Televisiun Svizra (SRF))

Funtaunas & giudicats per leger suenter:

Giudicat dal Tribunal federal 9C_385/2023 – «Indemnisaziun per tgira da basa psichiatrica»: (Tribunal federal)

Rapport da novitads – Blick: giudicat e pussaivla autezza da l’indemnisaziun (Blick)

1024-01-rrx 1024-01x 1024x

Enavos a la pagina iniziala u al cuntegn / register da chavazzins u a la selecziun tgira da confamigliars